Ngày tết nói chuyện bánh tết

Tùy theo phong tục tập quán của mỗi miền đất mà bánh tết được làm ra.Bánh có khi dùng để đãi khách trong ngày tết, có lúc chỉ để trưng lên bàn thờ cúng ông bà, lại cũng có thể chỉ bày ra trên bàn cho đẹp mắt hơn là dùng để ăn.
Một loại bánh tết thường xuất hiện vào những ngày cuối năm với màu sắc rực rỡ chính là bánh in. Bánh in có nhiều chủng loại khác nhau, được gói bằng giấy màu . Bánh tháp làm bằng bánh in nhỏ dán lên một hình trụ tháp để trưng lên bàn thờ. Thường thì cách trang trí của bánh tháp nặng về màu sắc, có khi bày đến tận qua giêng. Loại bánh thông dụng tiếp theo gọi là bánh ly bởi dạng bánh giống như chiếc ly chồng ngược. Bánh ly đủ bộ gồm một chiếc bánh hình đĩa. Khuôn bánh lớn nhỏ khác nhau phân 3 loại: tiểu, trung, đại. Trên nền bánh chạm nổi hình lân, ly, quy, phụng tùy theo lò sản xuất. Bánh được bọc bên ngoài bằng giấy bóng kính vàng hoặc hồng đỏ. Có nơi tạo thêm vẻ đẹp của bánh gắn hoa lụa hoặc chữ phúc hoặc chữ cát bằng chữ hán. Bánh ly được làm bằng chính bột nếp trộn đường nén khuôn thật chặt cũng dung để bày trên bàn thờ. Tuyệt đối có hai màu tím và xanh không được dùng để gói bánh bởi đó là những màu tối. Bánh bày bàn thờ còn có loại bánh in phong cũng làm bằng bột nếp, có nơi trộn them vừng. Bánh ngũ sắc thường được làm từ hai loại nguyên liệu khác nhau: bột nếp, bột bắp, gọi là bánh ngũ sắc vì sau khi ăn xong bánh được cắt vuông vức, gói bằng giấy màu. Mỗi phong bánh có 5 chiếc bánh với 5 màu sắc khác nhau cũng được dùng để bày bàn thờ.
Đặc trưng của mỗi miền đất lại tạo ra những loại bánh tết chỉ có ở nơi đó mới có. Thú vui tự nổi lửa làm bánh hoặc rim mứt để dành cho ngày tết đối với người thành thị gần như không còn, bởi hàng hóa bày bán ở chợ kia khá phong phú và đa dạng. Nhưng thực đối với con người thôn quê thì chiếc bánh tự mình làm ra luôn luôn có cái hương vị riêng, ăn vào cảm thấy ngon hơn. Bánh chưng ở các tỉnh miền Bắc được gói lá dong, bánh tét phương Nam gói lá chuối, Bánh gói lá dong xanh, lá chuối hột làm cho màu bánh đẹp. Gói bánh xong gom lại nấu chung, đêm ngồi bên bánh nghe lửa reo, uống tách trà kể chuyện đất trời, thường là thú vui của người thôn quê. Giờ đây do những cuộc di dân diễn ra khiến cho giới hạn “bánh chưng miền Bắc, bánh tét miền Nam” không còn nữa. Nhưng những thứ bánh độc quyền vẫn riêng.
Hà Nội có lẽ là nơi có nhiều loại bánh cho ngày tết nhất. Chẳng hạn như món bánh tổ do người Nùng làm ra chủ yếu là bột nếp nầu với đường. Bánh để càng lâu càng xoăn lại, càng cứng. Chiếc bánh ít lá gai Hải Dương hay bánh đậu xanh ăn vào thấm miệng, uống bát chè Thái Nguyên pha đúng cách thì lại càng thấm đượm mùa xuân.
Quàng Ngãi nức tiếng với mạch nha, kẹo gương, đường phổi lại có bánh thuần và cơm nếp. Chiếc bánh thuần Quãng Ngãi trong ngày Tết làm to, màu đủ vàng và dòn. Phong cốm nếp trắng ngần, trộn đường và ít gừng cay, mở phong bánh ra đã nghe mùi nếp thơm lừng. Chiếc bánh thuần từ đó gần như xuất hiện khá nhiều ở các tỉnh miền Trung, nhưng ở Huế thì người phụ nữ Huế lại thích làm đẹp chiếc bánh tết để tỏ rõ cho khách tới nhà chơi về sự giỏi dang của mình. Mâm bánh têt Huế vun đầy, là bánh phu thê, bánh ít bánh hạt sen, bánh phục linh. Màu sắc mâm bánh Huế rực rõ như thêm mùa màu xuân. Tất nhiên trên những nẻo đường đất nước khó có thể kể ra hết được đặc tính riêng của chiếc bánh tết mỗi miền. Những cuộc giao thương thuận lợi những người buôn bán tảo tần đã khéo đem món ngon nơi này đến nơi khác. Chính vì thế mà loại bánh riêng của vùng đất này cũng đã trở thành bánh của vùng đất kia. Chúng gọi chung một từ: Bánh Tết. Mùa xuân có rượu, có trà, có thịt, có phong bao lì xì đo đỏ… Và mùa xuân cũng chẳng thể nào thiếu bánh tết.
Tìm hiểu phong tục tập quán ý nghĩa của việc thấp hương
Nước ta cũng như hầu hết các nước trên thế giới, mỗi khi cúng lễ đều thắp hương. Nên hương thắp lên, càng thơm càng tốt và phải cháy hết.
Từ thời xưa, trong các nghi lễ tôn giáo, người ta thường dải nước thơm, hoặc đốt chất thươm. Về sau con người cải tiến dần, pha bột hương vào que mà thành que hương, để thắp cho tiện.
Người Hy Lạp xưa quan niệm: hương thơm do các thần linh tạo nên. Theo ngôn ngữ Hy Lạp, từ “mùi hương” có nghĩa là “Mùi của cái thiêng liêng”. Người Ai Cập quan niệm: Mùi hương giúp hoàn thiện thể xác con người. Khi chết nhờ có mùi hương trong nghi lễ, mà linh hồn người quá cố theo làn khói mà bay lên thiên đàng. Giáo chủ đạo hồi Mô ha Mét đã thừa nhận rằng: Có 3 thứ người ta yêu thích hơn cả là: đàn bà, trẻ nhỏ, và hương thơm.
Người xưa còn tin rằng: Hương thơm chống lại được những thế lực đen tối như quỷ dữ. Hương thơm có thể trừ được ma tà, quỷ dữ phải chạy dài.
Người Việt Nam ta dung hương trong đám tang là để khử mùi uế tạp. Thắp hương khi cúng lễ, để gửi gắm long mình tới tổ tiên, thần, phật. Nên khi hương giữ mối lien hệ giữa dương thế với cõi âm. Khi cúng khói hương lan tỏa khắp nhà, thấu tới cửu trùng, người được cúng về thụ hưởng sẽ phù hộ cho người sống đang sống.
Đỗ Viết Làng – Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH – TT – DL – Hà Nội – Số 55 (191) – Năm 2001

Bế giảng lớp cán bộ quản lý du lịch Campuchia tại Việt Nam

Vừa qua tại Hà Nội, Tổng cục Du lịch Việt Nam, Trường Trung học Nghiệp vụ Du lịch Hà Nội đã tổ chức lễ bế giảng, cấp chứng chỉ cho 15 cán bộ quản lý du lịch Campuchia tham dự lớp học 3 tháng về quản lý du lịch tại Việt Nam.
Tới dự buổi lễ có ông Nguyễn Phú Đức – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam, ông Lê Minh Điển – Đại diện Vụ quan hệ Lào – Campuchia, cùng toàn bộ giảng viên, học viên lớp học.
Lĩnh vực hợp tác du lịch giữa hai Chính phủ Việt Nam và Campuchia đã được ký kết từ năm 1999. Hàng năm phía Campuchia gửi một số cán bộ sang đào tạo tại Việt Nam về lĩnh vực quản lý du lịch và khách sạn. Theo chương trình, đến tháng 10/2000 cán bộ quản lý du lịch Campuchia sẽ tham gia khóa đào tạo đợt II.
Tin vắn
Nhận lời mời của công ty Sydney Bynight, từ ngày 1/8 đến 15/8/2000, một đoàn nghệ sĩ Việt Nam gồm 13 người sẽ sang biểu diễn tại ôxtrâylia.
Từ 24/5 đến 28/5/2000 là thời gian đoàn nghệ sĩ Mianma thăm và biểu diễn tại nước ta, nhân kỷ niệm 25 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
Hội thi hướng dẫn viên du lịch toàn quốc lần thứ nhất
Thực hiện Chương trình HDQG về Du lịch, nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập ngành Du lịch Việt Nam, từ ngày 5 đến ngày 9 tháng 7 năm 2000, tại Hà Nội, Tổng cục Du lịch tổ chức Hội thi Hướng dẫn viên du lịch toàn quốc lần thứ nhất. tham dự Hội thi lần này, có trên 100 hướng dẫn viên tiêu biểu của cả nước. Tổng cục Du lịch đang gấp rút triển khai công việc cho Hội thi này.
Để tạo điều kiện cho các thí sinh chuẩn bị tốt các kiến thức cho kỳ thi, đồng thời để bạn đọc tiện theo dõi, từ số báo này, Báo Du Lịch phối hợp với Vụ Du lịch sẽ đăng lần lượt các câu hỏi và các thông báo liên quan đến Hội thi này.
Có khoảng 200 câu hỏi liên quan đến kiến thức của hướng dẫn viên, bao gồm phần kiến thức chung, nghiệp vụ hướng dẫn và xử lý tình huống. Báo Du Lịch đăng 45 câu hỏi của phần “xử lý tình huống” vào số: 31,32,33,34.
Cần thơ: đầu tư hơn 500 tỷ đồng quy hoạch phát triển du lịch đến năm 2010.
Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch ở Cần Thơ đến năm 2010 vừa được Ủy ban nhân dân tỉnh Cần Thơ phê duyệt với tổng số vốn dự toán hơn 500 tỷ đồng bằng nguồn vôn liên doanh trong và ngoài nước. Theo đó, chương trình và dự án phát triển ngành du lịch Cần Thơ gồm: khu du lịch Cồn Ấu, Cồn Khương, khu du lịch Cồn Cái Khế. Dự án xây dựng khách sạn 4 sao, 150 phòng tại Thành phố Cần Thơ; các dự án phát triển du lịch miệt vườn, chợ nổi Phong Điền, Phụng Hiệp, các điểm du lịch cù lao Tân Lộc – Thốt Nốt… được đầu tư xây dựng theo mô hình các khu du lịch sinh thái, vườn cây ăn trái, khu vui chơi giải trí, khu thương mại, dịch vụ, khu văn hóa miệt vườn Tây Đô…
B.Q.T – Du lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(135)2000.

Mùa xuân nói chuyện tuổi thơ các dân tộc trên thế giới

Theo thống kê của Liên hiệp quốc từ năm 1960 tới nay, tuổi thọ các dân tộc trên thế giới tăng nhanh. Có những dân tộc tăng tới trên 20 năm. Người Nhật có tuổi bình quân năm 1960 là 67,7 đến năm 1996 tăng lên 80,3 tuổi, người Pháp và Tây Ban Nha từ 70,1 tăng lên 78,1 tuổi, người Mỹ từ 70,5 tăng lên 76 tuổi. Bảng tổng kết cũng cho hay, trong các nước công nghiệp phát triển thì tuổi thọ người Nhật năm 1960 vào loại thấp nhất, song đến năm 1996 họ lại có tuổi bình quân cao nhất. Tuổi thọ các dân tộc trên thế giới ngày càng gia tăng là do tỷ lệ tử vong các trẻ sơ sinh giảm, tỷ lệ tử vong của những người già lùi lại và điều đó làm thay đổi tháp tuổi của các dân tộc. Theo thống kê của Liên Hiệp quốc năm 1960, tỷ lệ người già từ 65 tuổi trở lên vào năm 1960 chiếm tới 13% tổng số dân trên thế giới thì đến năm 1996 đã tăng lên 20%. Các nhà nghiên cứu tiếp tục đi sâu vào việc tìm hiểu tuổi thọ các dân tộc trên thế giới và đặt ra nhiều câu hỏi cần được giải đáp:
Vì sao tuổi thọ người Nhật lại tăng nhanh như vậy? năm 1997 tuổi thọ người Nhật và người Pháp ngang nhau là 78 tuổi. Đến năm 1999, người Nhật lại có tuổi thọ cao hơn 2 tuổi so với người Pháp. Để tăng tuổi thọ bình quân của người Nhật lên 2 tuổi, họ chỉ cần 2 năm trong khi đó người Pháp phải mất 10 năm. Vì sao tuổi thọ các dân tộc ở Đông u lại tăng chậm?
Vì sao Hoa Kỳ là nước giàu có nhất thế giới nhưng tuổi thọ lại tăng rất chậm, chỉ tăng bằng các dân tộc ở Đông u trừ séc, Hungari và Ba Lan tăng chậm hơn Hoa Kỳ.
Vì sao dân tộc Thụy Điển, Pháp, Canada, Hy Lạp lại có sự tăng tuổi thọ như nhau trong những năm từ 1960 đến năm 1996? Giải thích những câu hỏi trên không đơn giản. Phải chăng tuổi thọ của từng cộng đồng quốc gia căn cứ vào sự giàu có và sự đầu tư của Nhà nước vào việc chăm lo, bảo vệ sức khỏe cho người dân. Phải chăng tuổi thọ con người phụ thuộc vào môi trường sinh sống? Tuổi thọ con người phải chăng có liên quan tới nguồn gốc lịch sử của cộng đồng hoặc tập quán sống?.. Các nhà nghiên cứu về tuổi thọ con người đã xem xét và có những nhận định sơ bộ như sau:
Mối liên quan giữa sự giàu có và sức khỏe. Trước đây người ta cho rằng các quốc gia càng đầu tư nhiều vào việc chăm sóc sức khỏe của con người thì tuổi thọ càng tăng. Điều đó không hoàn toàn như vậy. Theo số liệu năm 1996 của Liên Hiệp quốc thì Hoa Kỳ là nước giàu có nhất thế giới, mỗi năm đầu tư về mặt y tế tới 3.750 đô la cho một người nhưng tuổi thọ của cộng đồng tăng chậm, tương đương với Ba Lan, một nước nghèo ở Đông u có thu nhập kém Hoa Kỳ tới 4,7 lần tính theo đầu người và đầu tư vào việc chăm lo sức khỏe của cộng đồng kém Hoa Kỳ tới 18 lần. Cũng như vậy, người ta thấy có những nước nghèo như Cu ba, Cốt – ta – ri – ca, Kerola bang của nước Ấn Độ có tuổi thọ khá cao, còn các nước ở vùng vịnh như Irắc, Iran, Cô – oét… giàu có song tuổi thọ lại kém. Môi trường sống. Môi trường sống của con người bao gồm môi trường thiên nhiên và môi trường xã hội. Cả hai đều có ảnh hưởng tới tuổi thọ của con người. Môi trường tự nhiên, bao gồm các điều kiện tự nhiên, nơi mà con người sinh sống như khí hậu, vị trí ở đồng bằng hay ở miền núi, ở vùng đất phì nhiêu hay đất cằn cỗi… Môi trường xã hội biểu hiện cụ thể ở một xã hội nhất định, trong một thời gian nhất định và đã tạo nên một cơ sở nhất định về luật pháp, giáo dục, sự hình thành nên cơ chế quản lý nhà nước và từ những điều kiện trên tạo nên sự phồn vinh của xã hội và từ đó có những ảnh hưởng tới tuổi thọ bình quân của con dân. Điều kiện sống, điều kiện sống là nơi cư trú, điều kiện làm việc, tổ chức gia đình, điều kiện bảo hiểm xã hội, chế độ ăn uống… Trong điều kiện sống, người ta cũng chú ý tới việc chăm sóc trẻ em từ khi còn bé. Những trẻ còi cọc, suy dinh dưỡng kéo dài sẽ mang nhiều bệnh tật và có ảnh hưởng tới tuổi thọ khi về già. Ngoài ra còn có nhiều yếu tố khác ảnh hưởng tới tuổi thọ của con người. Ví dụ như trình độ học vấn cao thì con người càng có ý thức cao về phòng, chống bệnh tật, các tệ nạn xã hội như nghiện rượu, nghiện hút thuốc là thường chiếm tỷ lệ cao ở các tầng lớp xã hội ít được học hành đến nơi đến chốn. Tóm lại, những điều kiện về tự nhiên và xã hội đều có ảnh hưởng tới sức khỏe và tuổi thọ con người một cách tích cực và tiêu cực. Mỗi con người cụ thể chị tác động của các yếu tố môi trường, mỗi khác, phụ thuộc vào thể chất, giới tính, gen di truyền và tuổi tác của từng người, mối quan hệ tương tác này sẽ quyết định tuổi thọ của từng con người cụ thể.
Nguyễn Thái – Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 27(131)2000.

Sương mù Luân Đôn đã biến mất

Người Anh quan tâm tất cả những gì liên quan đến gia đình Hoàng Gia. Và điều đó thật dễ giải thích bởi Nữ Hoàng là nhân vật số 1 đứng đầu Vương quốc Liên Hiệp Anh và Bắc Ailen. Chính bởi sự kính trọng đó nước Anh lấy ngày sinh Nữ Hoàng Elizabeth (12 tháng 6) làm ngày Quốc Khánh của mình. Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay quyền lực của Nữ Hoàng không còn không còn được như trước. Về lý thuyết Nữ Hoàng có thể giải tán Quốc Hội, bổ nhiệm Thủ tướng. Nhưng, trên thực tế bà chưa một lần thực hiện quyền uy đã quy định. Nhìn chung Elizabeth II nổi tiếng là người phụ nữ điềm đạm, thông minh. Nhân dân kính trọng bà không chỉ như một Nữ Hoàng mà như là một Con Người. Còn điều này nữa có thể bạn cũng chưa biết: Nước Anh hoàn toàn chưa có hiến pháp (Luật cơ bản), để lãnh đạo đất nước chính quyền vận dụng hàng trăm văn bản pháp luật khác nhau, một số văn bản thậm chí đã được quy định và thông qua cách đây 200 – 300 năm. Tại Quốc Hội những nghị sỹ đầu óc nóng nảy tuyên bố: “Không thể sống như thế mãi được”, đã đến lúc người dân Anh phải có hiến pháp quy định nghĩa vụ quyền lợi công dân rõ ràng. Đáp lại số đông nghị sỹ khác không đồng ý, họ nói: “Nước Anh từ lâu đã có truyền thống như thế, không hiến pháp mọi người vẫn sống, chẳng chết ai !”. Nếu bạn đến Luân Đôn đúng vào dịp Quốc Hội họp bạn có thể đi vào phòng họp để chứng kiến cảnh các ông nghị sỹ tranh cãi căng thẳng một vấn đề nào đó mà không ai gây trở ngại gì bởi, trong thời gian Thượng Viện, Hạ Viện làm việc có những giờ giành riêng mời khách du lịch vào thăm quan….
Nơi làm việc và nơi giải trí
Đối với những ai không thích làm cho mình mỏi mệt bởi việc đi thăm quan các Viện bảo tàng, hướng dẫn viên du lịch khuyên họ nên đến thăm hai khu vực: một là nơi người dân Anh làm việc, hai là nơi người dân Anh giải trí.
Thực chất, nơi làm việc là khu vực nhỏ nhất của Luân Đôn song, chính khu vực này tạo công ăn việc làm cho hơn 400.000 người và là trung tâm tài chính đứng đầu thế giới. Thị trường chứng khoán Luân Đôn ký kết các hợp đồng gấp 8 lần lớn hơn so với chợ chứng khoán Wall Street – Hoa Kỳ và lớn hơn tất cả các thị trường chứng khoán châu u cộng lại. Trong khu này đóng trụ sở công ty bảo hiểm hàng đầu thế giới “Levids” cùng tòa nhà ngân hàng quốc gia Anh.
Chiều tối, khu vực làm ăn dường như im bặt. Sống ở khu này thường xuyên chỉ có khoảng 5.000 người, đại đa số nhân viên đều trở về nhà sau giờ làm việc. Ban đêm cuộc sống sôi động của Luân Đôn chuyển sang khu giải trí. Bên cạnh những quán bar, casino ầm ĩ bạn có thể chứng kiến cảnh các cô gái điếm mời chào khách công khai ngoài đường phố. Bạn hãy cảnh giác: nếu có ai đó mời bạn mát xa “siêu hạng” với giá chấp nhận được thì điều đó không bao hàm nghĩa việc thỏa thuận giá cả đã kết thúc ! Bạn còn phải trả thêm nhiều khoản từ tiền thuê phòng, tiền bảo vệ, tiền “bo” giá v.v….và v.v….
Điều cuối cùng muốn nói là bạn nên đến thăm quan xem các khu buôn bán Hoa Kiều, tại đây có nhiều nhà hàng Trung Quốc thực sự chưa bị u hóa. Và, nếu bạn quan tâm các món ăn Tàu thì ngay ở đây bạn sẽ được thưởng thức vô số món sơn hào hải vị thơm phức. Luân Đôn muôn hình muôn vẻ, mỗi người trong số các bạn đến thăm thành phố này sẽ tìm thấy trong đó cảm xúc riêng của mình.
Nguyễn Đức Hải – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(83)1999

Mê cung ruộng ngô

1. Kenya
Kenya là địa điểm hấp dẫn du khách nhất mùa hè năm nay. Đó là nhận định cúa Scandinavian Leisure Group (SLG). Tổng Giám đốc SLG, Mohammed Eltaff nói, Kenya là địa điểm được nhiều người chọn nhất để đi nghỉ trong mùa hè 1999. Đây là kết quả của các cuộc phỏng vấn hành khách đi máy bay sau khi kết thúc các kỳ nghỉ hè tại các nơi trên thế giới.
2. Italia
4 ngôi mộ cổ có từ thế kỷ thứ 9 trước Công nguyên vừa được các nhà khảo cổ phát hiện tại Roman Forum của Italia. Một trong số 4 ngôi mộ đã có dấu hiệu bị phát hiện và định khai quật từ thời của Hoàng đế Caesars. Bên trong các ngôi mộ có chứa các đồ trang sức của thời kỳ hưng thịnh của nền văn minh La Mã cổ đại. Theo dự kiến của các nhà chức trách, các ngôi mộ này có thể mở cửa cho du khách tới thăm quan vào tháng 12 năm nay.
3. Australia
Ngày 20/7, đại diện cơ quan thuế vụ Australia đã thông báo việc áp dụng mức phạt tại chỗ 110 đô la Australia đối với các du khách vi phạm luật bảo vệ môi sinh và y tế tại sân bay Sydney.
Theo quy định mới, những du khách tới hay rời sân bay Sydney quên không khai báo những đồ ăn, thức uống mang theo cũng sẽ phải chịu mức phạt tại chỗ. Đại diện cơ quan thuế vụ cho biết những hành khách không chịu đóng tiền phạt sẽ bị truy tố và bị phạt tối đa tới 2.200 đô la Australia, tức là gấp 10 lần mức quy định.
Theo luật, tất cả các khoản tiền phạt phải được trả ngay tại quầy thuế quan. Những người không chịu thanh toán tiền phạt sẽ phải ra hầu tòa.
4. Trung Quốc
Tại Trung Quốc, mấy ngày qua thiên tai đang hoành hành với những tính chất trái ngược nhau. Dọc theo sông Dương Tử, hàng ngàn người đã phải sơ tán nhà cửa vì nước lũ dâng cao. Tại các vùng Hồ Bắc và An Huy, mức báo động số 1 luôn được duy trì. Trong khi đó, người dân tại Bắc Kinh và các vùng lân cận lại đang phải chịu một đợt nóng kỷ lục trong vòng hơn 50 năm qua. Nhiệt độ trung bình đo được tại đây là 42,2oC. Tuy nhiên đây lại là một dịp may lớn cho các công viên nước. Những ngày này các công viên nước tại Bắc Kinh luôn hoạt động hết công suất.
5. Italia
Kể từ ngày 19/7/1999, chính quyền thành phố Venice đã chính thức phát động một chiến dịch nhằm giúp khách du lịch thấy được những vấn đề liên quan đến việc ô nhiễm môi trường nước của thành phố này. Một trong các hoạt động của chiến dịch là việc dán những tấm áp phích in hình những con chuột sũng nước vướng rác rưởi trong các kênh ở thành phố. Kể từ những năm 60 tới nay, dân số của thành phố đã giảm đi đáng kể do ngành du lịch khiến cho mức sống tại đây trở nên quá cao so với mức sống của những người dân gốc.
6. Mê cung ruộng ngô
Một nông dân người Anh, tháng 7/1999 vừa qua đã hoàn thành tại thửa ruộng trồng ngô của mình, diện tích 5 mẫu Anh (độ 20.000 m2) một mê cung do chính ông ta tự sáng tác. Từ cây ngô, ông đã trồng theo dự kiến để tạo ra một mê cung có một không hai ở Anh quốc, rất nhiều du khách đã tới tham quan và thử vào mê cung này. Theo dự kiến nếu đi đúng mê cung kể từ khi vào đến khi ra mất độ 1 tiếng đồng hồ.
7. Chơi bóng đá trên cà kheo
Là trò chơi thường được tổ chức vào dịp rằm Trung thu tháng 8 hàng năm. Khác với chơi bóng đã thông thường bằng chân, các cầu thủ trong đội bóng này chỉ được chơi bóng bằng cà kheo. Họ vừa di chuyển vừa đá bóng bằng cà kheo. Đây là trò chơi thể thao của đồng bào người Zhuang vùng Nandan, Quảng Tây.
N.K – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 31(83)1999

Điểm vui chơi thư giãn cuối tuần

Trên đường 32 Hà Nội đi Sơn Tây đến km 11 rẽ phải, qua trường Phổ thông Trung học Minh Khai của huyện Từ Liêm chưa đầy 600 mét, du khách sẽ đến với Công ty Vườn quả du lịch Từ Liêm. Câu lạc bộ cây xanh của Công ty có rừng cây xanh trên 40 héc ta, và đang trong quá trình hoàn thành khu vui chơi nơi miệt vườn khá hấp dẫn dành cho du khách trong nước và quốc tế. Đến với câu lạc bộ du khách sẽ được tận hưởng bầu không khí trong lành, dễ chịu, được thưởng thức trái cây đặc sản bốn mùa như bưởi Diễn, cam Canh, hồng xiêm Xuân Đỉnh, được nghỉ ngơi thư giãn trên nhà sàn, vui chơi với các môn thể thao như bóng bàn, bi-a, hát karaoke, câu cá, bơi lội, cắm trại và nếu muốn du khách có thể tổ chức sinh nhật, hội nghị, hội diễn văn nghệ… Sau khi thưởng ngoạn phong cảnh và tham gia các trò chơi, du khách có thể tự chọn cho mình những giống cây quý về làm quà hoặc trồng trên khuôn viên của gia đình. Để ngày càng phát triển, thực sự là điểm vui chơi giải trí cuối tuần hấp dẫn, rất mong được bạn bè quốc tế kiều bào Việt Nam ở nước ngoài hợp tác, đầu tư. Nhân dịp đầu xuân năm mới Tân Tỵ, du khách đến thăm Câu lạc bộ có thể mua hoa, cam canh, bưởi Diễn… làm mâm ngủ quả với giá phải chăng mà vẫn đậm đà không khí ngày Tết của dân tộc.
Nghệ sĩ Phạm Tuyên tôi còn mãi một đam mê
Những chất liệu ngồn ngộn của cuộc sống, chiến đấu trong thời kỳ đất nước chìm đắm trong khói lửa chiến tranh và niềm đam mê mãnh liệt đã thôi thúc nhạc sĩ sáng tác. Phạm Tuyên say sưa sáng tác, không chỉ bằng khả năng, mà bằng cả trái tim người nghệ sĩ. Cũng từ đó, hàng loạt những ca khúc ca ngợi Đảng, Bác Hồ kính yêu và cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc ra đời: “Đảng đã cho ta mùa xuân”, Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng, chiếc gậy Trường Sơn… Mỗi ca khúc của ông đều để lại những dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng. Phạm Tuyên đã trở thành những Bài ca không quên trong lòng người yêu nhạc. Nhưng âm nhạc Việt Nam không chỉ có Phạm Tuyên với những ca khúc cách mạng sống mãi cùng thời gian mà còn có một Phạm Tuyên khác, nhạc sĩ của tuổi thơ. Phạm Tuyên đã bắt đầu viết cho thiếu nhi khi ông đang là cán bộ quân đội trong kháng chiến chống Pháp. Tính đến nay, trong hơn 600 ca khúc ông đã sáng tác, những ca khúc viết cho thiếu nhi chiếm tới 1 phần 3. Con số ấy hẳn sẽ nói lên nhiều điều. Nhưng cũng cần khẳng định thêm rằng, với Phạm Tuyên việc tạo ra ngày càng nhiều những ca khúc cho tuổi thơ đã trở thành một khát khao mãnh liệt. Thế nên, mặc dù giờ đây đã bước qua cái tuổi thất thập cổ lai hy, ông vẫn miệt mài sáng tác. Ông đã cho ra mắt công chúng nhỏ tuổi của mình một số tập đồng dao. Đây là một hình thức âm nhạc dân gian dành cho trẻ em. Trong cuộc chuyện trò với chúng tôi, Phạm Tuyên cho biết thêm sắp tới ông sẽ đầu tư nhiều thời gian hơn nữa để viết cho tuổi thơ. Ông tâm sự: “Những ca khúc viết cho tuổi thơ được các em chấp nhận, đó là thành công lớn của tôi. Nếu sự nhạy chưa mất đi và nếu cuộc sống còn yêu cầu thi tôi sẽ còn sáng tác, bởi vì tôi muốn được phục vụ nhiều hơn nữa cho công chúng nói chung và tuổi thơ nói riêng”. Còn chúng tôi, những người viết bài này, thì hiểu ra rằng, ở nhạc sĩ tài năng ấy, niềm vui, niềm đam mê ngày nào vẫn còn nguyên vẹn.
Công Ngọc Huyền – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 27(131)2000.

Cầu Cát Tiên nét mới trên đảo Cát Bà

Cát Bà được thiên nhiên ưu đãi một tiềm năng du lịch sinh thái quý giá trên núi có rừng nguyên sinh, dưới biển là những bãi tắm êm ả và thơ mộng ở ven những chân đảo nhỏ. Trước đây muốn ra bãi tắm Cát cò, du khách phải qua đường hầm dài hơn 100m trong ánh đuốc bập bùng hay màu vàng của ánh đèn điện tử phát khiến du khách còn ngại ngần khi đến với làn nước xanh của biển. Huyện có nhiều cố gắng trong việc mở đường, xẻ núi để ô tô có thể đưa du khách ra tận bãi tắm Cát Cò. Con đường mới từ khách sạn chùa Đông vượt qua sườn núi cao như chiếc cổng trời trên đảo giúp khách du lịch có thể đi ô tô ra sát bãi tắm Cát Cò. Trên kia bãi Cát Cò còn có một bãi tắm Cát Tiên thơ mộng và hoang sơ đầy hứa hẹn nếu được đầu tư khai thác. Ngăn cách giữa hai bãi tắm là dãy núi đá dài vươn ra biển. Mặc dù huyện đảo đã xây dựng hơn hai trăm bậc đá để giúp du khách đến với bãi tắm Cát Tiên dễ dàng hơn, song vẫn còn nhiều bất tiện vì nhiều người ngại leo núi, nhất là những người già và trẻ em. Ý tưởng xây dựng một đường cáp treo hay một cây cầu từ bãi Cát Cò sang bãi Cát Tiên đã hình thành nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng tăng của du khách muốn ra bãi tắm Cát Tiên vừa để giảm lượng người trở nên quá tải ở bãi tắm Cát Cò trong những ngày hè. Huyện đã nhờ một đơn vị thành phố tư vấn thiết kế, song phương án đó không khả thi vì phá vỡ cảnh quan môi trường và khá đắt. Vậy là những người con ở đảo Cát Bà nêu quyết tâm tự thiết kế và thi công. Sau phần khảo sát kỹ lưỡng thực địa phương án làm cầu treo dựa vào vách đá được chấp nhận. Cán bộ công nhân viên trạm cung ứng điện nước Cát Bà bắt đầu khởi công công trình vào tháng 12 năm 1999. Sau hơn ba tháng thi công, bất chấp mọi khó khăn. Trạm cung ứng điện nước Cát Bà đã hoàn thành cây cầu đảm bảo tiến độ. Ngày 1 tháng 4 năm 2000 huyện đảo Cát Bà tổ chức khánh thành và đưa vào sử dụng cầu Cát Tiên tuy được xây dựng bằng chất liệu thép gỗ, bê tông dài 600m rộng 1,2m với 385 nhịp cầu nhưng vẫn đảm bảo tính kỹ thuật, mỹ thuật, đi dạo trên cầu treo sườn núi thơ mộng du khách có thể tựa vào lan can phóng tầm mắt ra biển, hoặc có dịp khám phá thêm vẻ đẹp của cây cối và các thớt đá nơi đây. Cầu Cát Tiên thực sự là món quà quý dành cho du khách trong mùa du lịch năm 2000.
Lê Hiệp-Du Lịch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 29(133)2000.

Về vụ mua bán trẻ em ở Ninh Bình “những điều còn chưa biết” – Phần 2

Về phía những người nước ngoài khi đến nhận con nuôi cũng bị thu thêm 500 nghìn đồng/cháu. Nói cách khác, với sự trí trá lươn lẹo và bóc lột đến tận cùng xương tủy của những người mẹ, người nuôi trẻ, chỉ nguyên khoản “lệ phí”, ông Luật và tay chân đã bỏ túi được khoảng 1 triệu đồng một cháu. Tức 371 cháu, ông Luật và tay chân xơi gọn 371 triệu đồng. Tuy nhiên, chuyện ăn tiền từ vụ mua bán trẻ em cho người nước ngoài của ông Luật và tay chân không chỉ dừng ở đó mà còn có rất nhiều kiểu ăn tiền khác như đáng lẽ sau khi sinh phải được nuôi đủ 6 tháng hay một năm mới đủ tiêu chuẩn xuất nhưng ông Luật và tay chân chỉ nuôi vỗ tầm 2 – 3 tháng, có khi chỉ một tháng rồi cho xuất luôn nếu gặp khách cần gấp. Như vậy, công nuôi dưỡng và chi phí cho người nuôi dưỡng cũng đã bị cắt xén đi rất nhiều. Bên cạnh đó, ông Luật và tay chân còn có một kiểu ăn bớt khác, ví dụ: thường mỗi người nuôi dạy trẻ chỉ trông được khoảng 3 – 5 cháu vì với loại trẻ lau nhau rất khó chăm sóc bởi ngoài việc bế ẵm, làm công việc thay, giặt tã lót, tắm rửa, người nuôi còn phải nấu bột và bón cho chúng ăn, song để giảm chi phí cho việc thuê người trông coi nuôi dưỡng, nghe nói ông Luật và tay chân đã cho thuốc ngủ vào bột ăn, nước uống. Vì vậy, các cháu suốt ngày đêm chỉ ngủ li bì, chẳng bao giờ thấy tiếng khóc. Ai đến cũng khen Trung tâm khéo nuôi dạy trẻ. Do áp dụng thủ đoạn cho thuốc ngủ vào bột, vào nước uống như vậy nên một người nuôi dạy trẻ ở Trung tâm Tam Điệp có thể chăm sóc được rất nhiều cháu. Riêng mánh giảm bớt người nuôi dạy trẻ, ông Luật và tay chân cũng đã bỏ túi được rất nhiều tiền. Những ngày ở Ninh Bình tôi đã được rất nhiều người biết vụ án này khẳng định là có chuyện bỏ thuốc ngủ vào bột. Bởi trong một chuyến vận chuyển trẻ sơ sinh lên Hà Nội, ông Luật và tay chân đã làm chết một bé khi mới đến địa phận huyện Thường Tín (Hà Tây).
Trong vụ án “mua bán 371 trẻ em ở Ninh Bình” thì cơ quan điều tra đã phát hiện có tới 155 hồ sơ giả. Riêng ông Giám đốc Sở Tư pháp Ninh Bình trực tiếp ký 55 trường hợp. Nói cách khác: 155 trẻ giả này được ông Luật chỉ đạo cho ông Vũ Tiến Mạnh đi làm “công tác tư tưởng” để xin những đứa trẻ bị bỏ rơi vãi ở các bệnh viện, hè đường, góc phố, bến tàu, bến xe, nhà ga….đang được bệnh viện và những người tốt bụng đón về nuôi. Rất nhiều người khi nghe ông Mạnh giới thiệu mình là “người của Trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi Tam Điệp” đã không lấy tiền, hoặc chỉ lấy một nửa, hoặc chỉ lấy tượng trưng. Bên cạnh đó, ông Mạnh còn đem các bộ hồ sơ có sẵn đến gặp các bà mẹ, người vợ của những gia đinh có hoàn cảnh, nhờ họ ký vào rồi sau đấy biếu họ 200 nghìn đồng. Có nghĩa số trẻ sơ sinh này, ông Luật, ông Mạnh và tay chân ngoài khoản ăn đứt 1.400 USD còn ăn thêm được 1,8 triệu là số tiền lẽ ra phải trả hết cho những người đã bán chữ ký.
Giang Thạch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 29(81)1999

Về vụ mua bán trẻ em ở Ninh Bình “những điều còn chưa biết” – Phần 1

-Trại Tam Điệp, Trung tâm thu mua gom trẻ em để “xuất”…ngoại.
-Cho thuốc ngủ vào thức ăn để trẻ “ngủ ngon”.
-Trở thành tỷ phú nhờ “món hàng” trẻ em.
-Hãy cứu lấy ngành Tư pháp Ninh Bình
Anh Nguyễn Hữu Hoàng, vốn là thiếu tá công an chuyển ngành sang Sở Tư pháp Ninh Bình, cách đây chưa lâu vẫn còn là phó bí thư chi ủy kiêm phó chủ tịch công đoàn, kiêm chủ tịch Hội luật gia Sở Tư pháp Ninh Bình. Nói vài dòng về anh như vậy để thấy rằng anh Hoàng rất có năng lực, uy tín trong cơ quan. Nhưng do không chịu ăn cánh, nhập cuộc để “đánh quả” vụ “mua bán 371 đứa trẻ” và dám góp ý về việc làm sai trái với tư cách sống…của ông Nguyễn Phúc Luật (Giám đốc Sở Tư pháp Ninh Bình) mà gần đây bị cách chức trưởng phòng, cho ngồi chơi xơi nước, và “cho mày muốn kiện đâu thì kiện !”.
Sau khi làm xong thủ tục xã giao với nhau và được chúng tôi nói rõ mục đích của mình vào đây thì anh Hoàng nói: “Vụ án này lẽ ra được đưa ra giải quyết trong nội bộ tỉnh nhưng thời gian gần đây do có nhiều thông tin lọt ra ngoài, dân biết hết cả rồi nên không thể giữ kín được nữa. Công an, Viện kiểm sát, Tòa án đang gấp rút chuẩn bị hoàn thành nốt một số thủ tục để đưa vụ này ra xét xử vào thời gian sớm nhất !”. Cuối cùng, anh Hoàng nói thêm: “Vì vụ án đang trong quá trình điều tra do đó không thể cung cấp hết tất cả được, mà chỉ một phần của vụ án”.
Người thứ hai cũng làm việc trong Sở Tư pháp là anh Phạm Mạnh Ái cũng vì dám làm đơn tố cáo những hành vi sai trái của ông Nguyễn Phúc Luật nên đã bị ông Luật cho nghỉ, song anh không hề hối tiếc mà vẫn dũng cảm đấu tranh.
Theo như sự tố cáo của hai anh cảnh sát trung kiên này thì sai trái được thể hiện ngay từ đầu năm 1995, lúc ông Luật đề nghị thành lập Trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi để bán cho người nước ngoài làm con nuôi ở thị trấn Tam Điệp nhưng lại phụ thuộc quyền của bệnh viện Tam Điệp. Bởi chức năng của bệnh viện không phải là nuôi dưỡng trẻ mồ côi và môi giới buôn bán trẻ, hơn nữa bệnh viện Tam Điệp chỉ là bệnh viện cấp huyện. Thế nhưng ông Luật vẫn bỏ ngoài tai sự góp ý của nhiều cán bộ, nhân viên trong ngành và của các cơ quan Pháp luật. Tiếp theo, ông Luật lại ủy quyền cho ông Vũ Tiến Mạnh, trưởng phòng quản lý hộ tịch tư pháp của Sở Tư pháp Ninh Bình giao tạm con nuôi cho người nước ngoài trước khi Ủy ban Nhân dân tỉnh có quyết định, rồi tự đặt ra lệ phí thu thêm và sử dụng trái phép số tiền thu thêm này.
Như vậy, từ khi thành lập Trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi để bán cho người nước ngoài làm con nuôi (1/5/1995) đến tháng 12/1998 thì “dưới sự lãnh đạo” của ông Nguyễn Phúc Luật, quân dưới quyền của ông ta đã trực tiếp thực hiện trót lọt mua gọn bán đứt 371 trẻ sơ sinh với người nước ngoài. Giá mỗi cháu trung bình 1.400 USD, nhưng ông Luật và tay chân chỉ trả cho mẹ đứa trẻ 2 triệu đồng Việt Nam song lại thu 200 nghìn đồng làm “lệ phí” với lý do “để chi phí cho lễ nhận bàn giao”.
Giang Thạch – Tổng cục du lịch – Bộ VH-TT-DL – Hà Nội – Năm 29(81)1999

Lễ hội chọi trâu liệu có thành sản phẩm du lịch

Dù hội thảo đã đặt ra nhiều vấn đề khác nhau, thậm chí đối lập nhau xung quanh lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn, nhưng tất cả đều hướng tới một mục tiêu là làm thế nào để đưa lễ hội chọi trâu Đồ Sơn gắn liền với sản phẩm du lịch của Thành phố Hải Phòng…
Với 15 bài tham luận, ý kiến của các nhà khoa học, cơ quan nghiên cứu, các nhà quản lý, người có bề dày kinh nghiệm trong việc nuôi dưỡng, huấn luyện trâu chọi… được trình bày tại hội thảo, lần đầu tiên lễ hội chọi trâu truyền thống ở Đồ Sơn được đánh giá, nhìn nhận dưới nhiều khía cạnh, góc độ khác nhau. Có một điểm chung nhất được mọi người cùng thừa nhận và đề cao, đó là: lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là lễ hội độc đáo có một không hai, không chỉ ở Việt Nam mà đối với cả khu vực Đông Nam Á. Đây là nét văn hóa đặc trưng của dân cư vùng Đồ Sơn nói riêng, Hải Phòng nói chung. Khác với những cuộc đấu bò tót ở Tây Ban Nha hay lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên… chọi trâu ở Đồ Sơn là cuộc đấu giữa hai đối thủ đều là con vật mà trí và lực của chúng đều có sự tác động của con người, thông qua việc lựa chọn, nuôi dưỡng và dày công huấn luyện. Nghi thức và nội dung của lễ hội như được gửi gắm nỗi khát khao về một sức mạnh trong lao động, chiến đấu của con người, thể hiện đậm đà nét văn hóa tâm linh gắn bó với đời sống của cư dân vùng biển Đồ Sơn từ bao đời nay.
Tuy nhiên việc xác định đâu là nguồn gốc của lễ hội thì vẫn chưa có được sự thống nhất. Mỗi một công trình nghiên cứu đều có cách lý giải riêng, dựa trên cơ sở những tài liệu mô tả một truyền thuyết hay một câu chuyện hư cấu từ một nhân vật trong lịch sử… Rốt cuộc, hiện nay có không dưới 3 loại ý kiến khác nhau đều mang những nét huyền bí duy nhất. Phải chăng đây cũng là sắc thái bí ẩn đặc trưng của lễ hội, làm phong phú thêm tính hấp dẫn của nó có sức thu hút đối với du khách.
Thực ra vấn đề liên quan cơ bản giữa lễ hội chọi trâu với hoạt động du lịch là ở hình thức tổ chức và những giải pháp bảo tồn nét văn hoá độc đáo của địa phương. Mặc dù có nhiều đánh giá cho rằng nghi lễ và hình thức hội chọi trâu hiện nay đã có phần đơn giản hơn thời xa xưa, nhưng những gì đã thể hiện qua 10 năm lễ hội được khôi phục vẫn đang có nhiều tranh luận. Đa số ý kiến cho rằng: Hội chọi trâu chỉ có ở Đồ Sơn, mang sắc thái văn hoá, tâm linh của riêng cộng đồng dân cư vùng biển Đồ Sơn. Do đó không thể mang hội chọi trâu đến một nơi nào khác, vùng nào khác để làm trò biễu diễn, khai thác du lịch. Hơn nữa, đã là hội làng nó chỉ diễn ra trong một thời điểm nhất định phù hợp với nguồn gốc lịch sử, mang nội dung gắn với mùa màng, thời tiết… nên không thể tổ chức triền mien quanh năm suốt tháng để khai thác du lịch. Cũng không nên tính tới chuyện bãi bỏ việc giết trâu sau thi đấu. Vì đây là hoạt động tâm linh: Mỗi chủ trâu đều phải thực hiện việc giết trâu tế thần để cầu mong một năm mưa gió thuận hoà, cuộc sống bình an làm ăn thịnh vượng… Nếu vì e ngại tính hoang dại của lễ hội làm ảnh hưởng đến tâm lý của du khách thì nên tuyên truyền ở mức độ vừa phải, dù đảm bảo tính chính xác của nội dung lễ hội mà thôi.
Nhìn chung, tổ chức hoạt động du lịch thông qua lễ hội chọi trâu không có nghĩa phải can thiệp vào chính lễ hội bằng cách thay đổi, cải biến hoặc bổ xung những yếu tố ngoài nội dung, hình thức vốn có. Mà chỉ có thể khai thác các yếu tố xung quanh sự kiện như: xây dựng nhà bảo tàng về lễ hội chọi trâu, trong đó có chiếu phim về các kỳ lễ hội, trưng bày các tư liệu lịch sử, các hiện vật có ý nghĩa; Tổ chức xản suất hàng lưu niệm gắn với ý nghĩa của lễ hội, in ấn các tài liệu chuyên sâu về nội dung và hình thức của lễ hội; Đưa du khách đi thăm các cơ sở nuôi dưỡng, huấn luyện, tìm hiểu cách lựa chọn trâu chọi… Mỗi năm vẫn duy trì 2 kỳ lễ hội vào tháng 6 và tháng 8 âm lịch, nhưng có thể tăng thêm số trâu tham gia để kéo dài thêm số ngày lễ hội… Thực tế những giải pháp này đến nay vẫn chưa được tính đến.
Kỳ lễ hội 1999 vừa qua, mặc dù đã diễn ra suôn sẻ, nhưng với những người làm du lịch được chứng kiến thì chưa lạc quan bởi cách tổ chức luộm thuộm và thiếu an toàn. Hàng vạn con người chen chúc, nhốn nháo trong một đấu trường vốn đã nhỏ hẹp, rào chắn lại mỏng manh trước sự hung bạo của những “ông trâu” đang hăng máu. Chỉ độ hơn chục khách nước ngoài dù tỏ ra rất thích thú nhưng cũng đành bỏ dở giữa chừng vì phải lo thoát thân. Chắc chắn trong họ sẽ không có những ấn tượng tốt đẹp từ lễ hội này.
Đồ Sơn nói riêng, Hải Phòng nói chung vốn đã có thế mạnh là một trong số 14 trọng điểm du lịch của cả nước với điều kiện tiềm năng sẵn có và cơ sở hạ tầng thích hợp. Hội chọi trâu Đồ Sơn lại được chọn là một trong 15 lễ hội trong chương trình du lịch quốc gia gắn với lễ hội dân tộc. Nhưng ở đây rất cần một kế hoạch cụ thể, một chương trình du lịch hợp lý để khai thác sự kiện lễ hội chọi trâu Đồ Sơn như một mùa du lịch lễ hội trong năm. Thực sự đưa lễ hội trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo của địa phương, không những góp phần phát triển du lịch mà còn phục vụ công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc.
Bùi Hỏa Tiễn – Tuần Du lịch – Số 39(91) 27/9 -4/10/1999